AI Act rozpoznawanie emocji: co wolno w badaniach reklam i w nauce

Przepisy AI Act o rozpoznawaniu emocji pozwalają badać reakcje na reklamy, opakowania i bodźce w eksperymentach z dobrowolnymi uczestnikami, a zakazują rozpoznawania emocji w miejscu pracy i w instytucjach edukacyjnych. Przy badaniu konsumentów masz przede wszystkim obowiązek powiedzieć ludziom, że system analizuje ich emocje, zanim kamera ruszy. Niżej znajdziesz definicję z rozporządzenia, tabelę z typowymi zastosowaniami, aktualny harmonogram po zmianach z 2026 roku i listę kroków do przygotowania badania.
Krótko mówiąc:
- Art. 3 pkt 39 AI Act definiuje system rozpoznawania emocji jako system AI, który identyfikuje albo wywnioskowuje emocje osób na podstawie danych biometrycznych, na przykład obrazu twarzy.
- Od 2 lutego 2025 roku art. 5 ust. 1 lit. f zakazuje rozpoznawania emocji w miejscu pracy i w instytucjach edukacyjnych, z wyjątkiem względów medycznych i bezpieczeństwa.
- Pretest reklamy, test opakowania i eksperyment z dobrowolnymi uczestnikami są dozwolone, jeśli osoby badane wiedzą o działaniu systemu.
- Obowiązek informowania z art. 50 ust. 3 stosuje się od 2 sierpnia 2026 roku i trzeba go spełnić najpóźniej przy pierwszym użyciu systemu.
- Rozporządzenie 2026/1744 przesunęło obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III, w tym rozpoznawania emocji, na 2 grudnia 2027 roku.
Spis treści
- Co AI Act uważa za system rozpoznawania emocji?
- Jak przygotować badanie zgodne z AI Act krok po kroku?
- Które metody pomiaru emocji obejmuje AI Act?
- Czy wolno badać reakcje na reklamy i opakowania?
- Gdzie AI Act zakazuje rozpoznawania emocji?
- Czy eksperyment ze studentami podpada pod zakaz?
- Co musisz powiedzieć respondentowi?
- Czy rozpoznawanie emocji to system wysokiego ryzyka?
- Jaki jest harmonogram AI Act po Digital Omnibus?
- Jak FaceWise ustawia badanie pod AI Act?
- Perspektywa autora: własny zespół to zła grupa testowa
- Zrób pierwsze badanie z ekranem zgody
- Źródła
- Najczęściej zadawane pytania
Co AI Act uważa za system rozpoznawania emocji?
System rozpoznawania emocji to według art. 3 pkt 39 rozporządzenia (UE) 2024/1689 system AI służący do identyfikacji lub wywnioskowania emocji albo zamiarów osób fizycznych na podstawie ich danych biometrycznych. Nagranie twarzy, z którego model wylicza radość czy zaskoczenie, mieści się w tej definicji wprost. Motyw 18 rozporządzenia doprecyzowuje granice pojęcia:
- chodzi o emocje i zamiary, takie jak radość, smutek, złość, zdziwienie, obrzydzenie czy zakłopotanie;
- stany fizyczne, na przykład ból albo zmęczenie, emocjami nie są;
- samo wykrycie łatwo widocznej ekspresji, na przykład uśmiechu albo zmarszczenia brwi, nie jest rozpoznawaniem emocji, dopóki nie służy do wnioskowania o emocji;
- system musi opierać się na danych biometrycznych, więc analiza samego tekstu wypada poza definicję.
Ten artykuł opisuje przepisy według stanu na 21 października 2026 roku. To nie jest porada prawna, przy nietypowym badaniu zapytaj prawnika.
Jak przygotować badanie zgodne z AI Act krok po kroku?
Badanie z rozpoznawaniem emocji przygotowujesz zgodnie z AI Act w siedmiu krokach, od sprawdzenia kontekstu po dokumentację. Kolejność ma znaczenie, bo pierwsze dwa kroki mogą zakończyć projekt, zanim wydasz pieniądze na rekrutację.
- Zapisz cel badania i odpowiedz na jedno pytanie: czy respondent jest twoim pracownikiem, kandydatem do pracy, uczniem albo studentem w trakcie zajęć? Jeśli tak, zmień próbę.
- Upewnij się, że wynik nie posłuży do decyzji o konkretnej osobie, na przykład do oceny, awansu albo przyjęcia na studia.
- Rekrutuj z panelu konsumenckiego, z mediów społecznościowych albo z ogłoszenia, poza własną firmą.
- Napisz informację dla respondenta: że system AI analizuje jego emocje z nagrania twarzy i w jakim celu. Pokaż ją przed włączeniem kamery.
- Zbierz zgodę na przetwarzanie wizerunku zgodnie z RODO i daj możliwość rezygnacji w każdej chwili.
- Raportuj wyniki dla materiału i grupy: które sceny spotu albo który wariant opakowania wywołał reakcję.
- Zachowaj wersję informacji dla respondenta, datę badania i uzasadnienie doboru próby. Przyda się przy obowiązkach dla systemów wysokiego ryzyka.
Które metody pomiaru emocji obejmuje AI Act?
AI Act obejmuje metody, które wnioskują o emocjach z danych biometrycznych, czyli głównie analizę mimiki z kamery. Ankieta, w której respondent sam ocenia swoje odczucia, nie jest systemem rozpoznawania emocji. Różnice między metodami opisuje szerzej artykuł o tym, czym jest facial coding.
| Metoda | System rozpoznawania emocji w AI Act? | Dlaczego |
|---|---|---|
| Analiza mimiki z kamery z wnioskiem o emocjach | Tak | Obraz twarzy to dane biometryczne, a wynikiem jest emocja |
| Liczenie uśmiechów bez wniosku o emocji | Nie | Motyw 18 wyłącza samą łatwo widoczną ekspresję |
| Analiza sentymentu odpowiedzi pisemnych | Nie | Tekst nie jest danymi biometrycznymi |
| Ankieta deklaratywna ze skalą | Nie | Respondent sam deklaruje, system niczego nie wnioskuje |
| Wykrywanie zmęczenia albo senności | Nie | Stany fizyczne nie są emocjami według motywu 18 |
Czy wolno badać reakcje na reklamy i opakowania?
Tak, badanie reakcji konsumentów na reklamy i opakowania jest dozwolone, a zakazy z art. 5 go nie dotyczą. Wytyczne Komisji Europejskiej z 4 lutego 2025 roku wyłączają z zakazu wnioskowanie o emocjach klientów. Zostają obowiązki: informacja dla respondenta i zgoda według RODO. Typowe zastosowania wyglądają tak:
| Zastosowanie | Status | Na co uważać |
|---|---|---|
| Pretest spotu na panelu konsumentów | Dozwolone z obowiązkami | Informacja o systemie przed kamerą, zgoda RODO |
| Test dwóch wersji opakowania | Dozwolone z obowiązkami | Informacja o systemie przed kamerą, wynik raportowany dla wariantu |
| Eksperyment z dobrowolnymi uczestnikami | Dozwolone z obowiązkami | Udział bez związku z zajęciami i oceną |
| Test reklamy na własnych pracownikach | Najpewniej zakazane | Miejsce pracy jest czytane szeroko |
| Ocena kandydatów na rozmowie rekrutacyjnej | Zakazane | Wytyczne obejmują rekrutację |
| Śledzenie zaangażowania uczniów na lekcji | Zakazane | Instytucja edukacyjna, każdy poziom |
| Analiza sentymentu komentarzy pod reklamą | Poza zakresem definicji | Brak danych biometrycznych |
Jak przygotować sam test spotu, opisuje strona o pretestach reklam, a test wariantów strona o badaniu opakowań.

Gdzie AI Act zakazuje rozpoznawania emocji?
AI Act zakazuje rozpoznawania emocji w miejscu pracy i w instytucjach edukacyjnych. Art. 5 ust. 1 lit. f obowiązuje od 2 lutego 2025 roku i dopuszcza tylko wyjątki ze względów medycznych lub bezpieczeństwa. Wytyczne Komisji z 4 lutego 2025 roku są niewiążące, ale pokazują, jak organy będą czytać przepis:
- miejsce pracy to każda przestrzeń, fizyczna albo wirtualna, w której ktoś pracuje, także praca zdalna;
- zakaz obejmuje kandydatów w rekrutacji i osoby na okresie próbnym;
- instytucje edukacyjne to wszystkie poziomy i typy edukacji, łącznie z rekrutacją na studia;
- wyjątek medyczny i bezpieczeństwa interpretuje się wąsko, więc system do wykrywania wypalenia u pracowników nadal jest zakazany.
Za naruszenie art. 5 art. 99 ust. 3 przewiduje karę do 35 mln euro albo do 7% całkowitego rocznego obrotu, zależnie od tego, która kwota jest wyższa.
Czy eksperyment ze studentami podpada pod zakaz?
Eksperyment, w którym student dobrowolnie bierze udział jako respondent, nie musi podpadać pod zakaz, bo zakaz dotyczy wnioskowania o emocjach w kontekście edukacji, czyli zajęć i oceniania. Granica biegnie po celu i kontekście, a uzasadnić ją musi badacz. Bezpieczniejszy protokół wygląda tak:
- udział jest dobrowolny i nie daje punktów do zaliczenia przedmiotu prowadzonego przez badacza;
- badanie nie odbywa się w czasie zajęć ani w sali, w której student jest oceniany;
- wynik opisuje bodziec, bez oceny postępów czy zaangażowania konkretnego studenta;
- protokół przechodzi przez komisję etyczną uczelni.
Wyłączenie z art. 2 ust. 6 dotyczy systemów AI rozwijanych i oddawanych do użytku wyłącznie do badań naukowych. Gotowe narzędzie kupione do badania raczej z niego nie skorzysta. Projekt takiego badania krok po kroku opisuje tekst o pomiarze emocji w eksperymencie online, a warunki dla zespołów badawczych strona FaceWise dla uczelni.
Co musisz powiedzieć respondentowi?
Respondent musi się dowiedzieć, że wobec niego działa system rozpoznawania emocji. Tak mówi art. 50 ust. 3 i ten obowiązek spoczywa na podmiocie stosującym, czyli na tobie jako badaczu. Dostawca narzędzia odpowiada za sam system. Art. 50 ust. 5 i art. 99 dokładają do tego konkrety:
- informacja ma być jasna i wyraźna, więc zdanie w regulaminie nie wystarczy;
- trzeba ją przekazać najpóźniej przy pierwszej interakcji z systemem, czyli przed startem nagrania;
- informacja musi spełniać wymogi dostępności, więc krótki tekst czyta się lepiej niż długi;
- za naruszenie obowiązków z art. 50 art. 99 ust. 4 przewiduje karę do 15 mln euro albo do 3% rocznego obrotu.
Ten sam przepis przypomina, że dane trzeba przetwarzać zgodnie z RODO. Nagranie twarzy może być daną szczególnej kategorii z art. 9 RODO, więc obok informacji z AI Act potrzebujesz podstawy przetwarzania. Szczegóły są w artykule o RODO w badaniach z kamerą.
Czy rozpoznawanie emocji to system wysokiego ryzyka?
Tak, załącznik III pkt 1 lit. c wymienia systemy AI przeznaczone do rozpoznawania emocji jako systemy wysokiego ryzyka. Obowiązki dzielą się między dostawcę systemu i podmiot stosujący. Dostawca odpowiada za sam system, a ty jako podmiot stosujący masz według art. 26 między innymi:
- używać systemu zgodnie z instrukcją dostawcy;
- powierzyć nadzór nad wynikami osobie z kompetencjami i uprawnieniami;
- monitorować działanie systemu i zgłaszać ryzyko albo poważny incydent;
- przechowywać logi pod twoją kontrolą przez co najmniej sześć miesięcy.
Te obowiązki nie obowiązują jeszcze w październiku 2026 roku. Po zmianach z rozporządzenia 2026/1744 dla systemów z załącznika III zaczną się stosować od 2 grudnia 2027 roku.
Jaki jest harmonogram AI Act po Digital Omnibus?
Digital Omnibus przesunął obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka, ale zakaz z art. 5 i obowiązek informowania z art. 50 ust. 3 zostały w dotychczasowych terminach. Komisja zaproponowała zmiany w listopadzie 2025 roku, Parlament i Rada je przyjęły, a rozporządzenie (UE) 2026/1744 z 8 lipca 2026 roku ukazało się w Dzienniku Urzędowym 24 lipca 2026 roku. Stan na 21 października 2026 roku:
| Data | Co zaczyna obowiązywać |
|---|---|
| 1 sierpnia 2024 | AI Act wchodzi w życie |
| 2 lutego 2025 | Zakazy z art. 5, w tym rozpoznawania emocji w pracy i edukacji |
| 27 lipca 2026 | Rozporządzenie 2026/1744 wchodzi w życie |
| 2 sierpnia 2026 | Ogólne stosowanie, w tym obowiązek informowania z art. 50 ust. 3 |
| 2 grudnia 2027 | Obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III |
| 2 sierpnia 2028 | Obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika I |
Przed publikacją raportu albo protokołu sprawdź aktualny tekst skonsolidowany w EUR-Lex, bo harmonogram zmieniano już raz.
Jak FaceWise ustawia badanie pod AI Act?
FaceWise jest zbudowany do badania materiałów, a obowiązki z AI Act rozkłada tak, żeby badacz mógł je spełnić w jednym przepływie. FaceWise nie zdejmuje z ciebie roli podmiotu stosującego i nie jest certyfikatem zgodności. Robi kilka konkretnych rzeczy:
- respondent przed startem widzi ekran zgody z listą tego, co zbierasz: nagranie twarzy, analizę emocji i odpowiedzi, a kamera rusza dopiero po zgodzie;
- wynik to krzywe 7 emocji zsynchronizowane z materiałem, czytane na średniej grupy, obok odpowiedzi z ankiety;
- regulamin wyklucza ocenę i monitorowanie emocji pracowników oraz uczniów, a usługa jest tylko dla firm i instytucji;
- analiza działa na własnym modelu Affexy, na serwerach w Unii Europejskiej, co opisuje strona o bezpieczeństwie danych.
Więcej o tym, co mierzy model i jak czytać wynik, znajdziesz na stronie o analizie emocji z twarzy.

Perspektywa autora: własny zespół to zła grupa testowa
Najczęstsze pytanie, jakie słyszę od marketerów, brzmi: „a możemy najpierw puścić spot u nas w biurze?”. Odpowiadam, że nie, i mówiłbym to samo nawet bez art. 5. Zespół, który zna brief, budżet i szefa siedzącego obok, reaguje na reklamę inaczej niż klient przy śniadaniu. Do tego jest zależny od ciebie, więc jego zgoda zawsze będzie trochę wymuszona. Uważam, że zakaz w pracy i szkole jest dobrze napisany i nie powinien być łagodzony. Dwadzieścia osób z panelu da ci uczciwszy wynik niż czterdzieści z open space.
Paweł
Zrób pierwsze badanie z ekranem zgody
Wgraj spot, opakowanie albo stronę, dopisz metryczkę i pytania, a potem wyślij link albo kod QR respondentom spoza firmy. Każdy z nich zobaczy ekran zgody, zanim włączy kamerę, a ty zobaczysz, w której sekundzie materiału grupa reaguje. Plan FaceWise kosztuje 99 zł netto miesięcznie za 200 respondentów, szczegóły są w cenniku. Przez 14 dni korzystasz z pełnego pakietu za darmo i płacisz dopiero po wyborze planu.
Źródła
Przepisy cytujemy za tekstami opublikowanymi przez instytucje Unii Europejskiej:
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 (AI Act), polska wersja w EUR-Lex: art. 3 pkt 39, art. 5 ust. 1 lit. f, art. 26, art. 50 ust. 3 i 5, art. 99, załącznik III, motyw 18.
- Rozporządzenie (UE) 2026/1744 z 8 lipca 2026 roku (Digital Omnibus on AI), EUR-Lex: nowe terminy dla systemów wysokiego ryzyka.
- Komisja Europejska, Wytyczne w sprawie zakazanych praktyk w zakresie AI, 4 lutego 2025: zakres pojęć miejsca pracy i instytucji edukacyjnej, przykłady.
Najczęściej zadawane pytania
Czy AI Act zakazuje rozpoznawania emocji w badaniach marketingowych?
Nie zakazuje. Zakaz z art. 5 ust. 1 lit. f dotyczy miejsca pracy i instytucji edukacyjnych, a badanie konsumentów jest dozwolone, jeśli poinformujesz uczestników o działaniu systemu.
Od kiedy obowiązuje zakaz rozpoznawania emocji w pracy i szkole?
Zakaz obowiązuje od 2 lutego 2025 roku. Obowiązek informowania osób z art. 50 ust. 3 stosuje się od 2 sierpnia 2026 roku i nie został przesunięty.
Czy mogę przetestować reklamę na swoich pracownikach?
Lepiej tego nie rób. Wnioskowanie o emocjach pracowników w miejscu pracy jest zakazane, a wytyczne Komisji czytają miejsce pracy szeroko, więc rekrutuj respondentów spoza firmy.
Czy badanie ze studentami na uczelni łamie AI Act?
Nie musi. Dobrowolny udział w eksperymencie, bez związku z zajęciami i oceną, to inna sytuacja niż monitorowanie studentów, ale granicę musisz uzasadnić i opisać w protokole.
Ile kosztuje badanie reakcji emocjonalnych w FaceWise?
Plan FaceWise kosztuje 99 zł netto miesięcznie i obejmuje 200 respondentów w miesiącu. Przez pierwsze 14 dni korzystasz z pełnego pakietu za darmo.


