Jak zrobić pretest reklamy: plan, próba, pytania i krzywa emocji

Jak zrobić pretest reklamy? Pokaż spot, zwiastun albo animatik kilkudziesięciu osobom z grupy docelowej, zmierz ich reakcję sekunda po sekundzie, a zaraz po materiale zapytaj o markę, przekaz i chęć zakupu. Taki test robisz przed zakupem mediów, kiedy montaż da się jeszcze zmienić, więc wynik mówi przede wszystkim, co poprawić. Niżej masz plan w siedmiu krokach, listę miar, liczebność próby ze źródłem, gotowe pytania, wybór między testem monadycznym i sekwencyjnym oraz sposób czytania krzywej emocji.
Krótko mówiąc:
- Pretest reklamy mierzy sześć rzeczy: uwagę, zapamiętanie i powiązanie z marką, reakcję emocjonalną, zrozumienie, wiarygodność i intencję zakupu.
- W badaniu McDuffa i współpracowników (IEEE Transactions on Affective Computing, 2015) każdą ze 170 reklam obejrzało średnio 72 widzów z kamerą internetową.
- Przy dwóch wariantach spotu lepszy jest test monadyczny: każda grupa widzi jeden wariant, więc pierwszy obejrzany nie ustawia oceny drugiego.
- Teixeira, Wedel i Pieters (Marketing Science, 2010) pokazali na 31 reklamach i prawie 2000 widzów, że krótkie, powtarzane ujęcia marki zmniejszają przełączanie kanału.
- W FaceWise pretest kosztuje 99 zł netto miesięcznie za 200 respondentów i jeden materiał do 5 minut, z 14 dniami próbnymi za darmo.
Spis treści
- Czym jest pretest reklamy i kiedy go robić?
- Jak zrobić pretest reklamy krok po kroku
- Co mierzyć w preteście reklamy?
- Ilu respondentów potrzebujesz?
- Jakie pytania zadać po obejrzeniu reklamy?
- Test monadyczny czy sekwencyjny?
- Jak czytać krzywą emocji w czasie?
- Metody pretestu reklamy: porównanie
- Najczęstsze błędy w preteście reklamy
- Jak zrobić pretest w FaceWise
- Perspektywa autora: krzywa to mapa montażu
- Pokaż spot ludziom przed emisją
- Źródła
- Najczęściej zadawane pytania
Czym jest pretest reklamy i kiedy go robić?
Pretest reklamy to badanie materiału reklamowego na grupie odbiorców przed emisją. Robisz go wtedy, gdy wynik może jeszcze coś zmienić, czyli przed ostatecznym montażem i zakupem mediów. Post-test mierzy to samo po kampanii, ale wtedy możesz już tylko wyciągnąć wnioski na następny raz. Pretest da się zrobić na każdym etapie produkcji:
- na animatiku, czyli roboczej animacji ze storyboardu, kiedy sprawdzasz historię i zrozumienie,
- na wersji offline z tymczasową muzyką, kiedy sprawdzasz tempo i moment pokazania marki,
- na gotowym spocie albo zwiastunie, kiedy wybierasz wersję do emisji i długość cięcia,
- na skrótach 6 i 15 sekund, kiedy sprawdzasz, czy po cięciu przekaz nadal działa.
Jak taki pretest wygląda w FaceWise, od wgrania spotu do wykresu emocji, pokazuje strona o preteście reklamy w FaceWise.
Jak zrobić pretest reklamy krok po kroku
Pretest reklamy robisz w siedmiu krokach, od decyzji, którą wynik ma rozstrzygnąć, do raportu z rekomendacją zmian w montażu. Kolejność ma znaczenie, bo pytania i próbę dobierasz dopiero pod zapisaną decyzję.
- Zapisz jedną decyzję, którą test ma rozstrzygnąć, na przykład „wersja A czy B” albo „czy marka pada za późno”.
- Wybierz miary, które tę decyzję rozstrzygną. Przy wyborze wariantu to zwykle powiązanie z marką i intencja, przy montażu krzywa emocji.
- Opisz grupę docelową w dwóch, trzech zdaniach i ustal liczebność: kilkadziesiąt osób na każdy wariant.
- Napisz ankietę po materiale: najpierw pytania otwarte o zapamiętanie, potem pytania z podpowiedzią, na końcu metryczka.
- Przejdź całe badanie sam jako respondent, na komputerze i na telefonie, zanim wyślesz link komukolwiek.
- Wyślij link grupie i pilnuj, ile osób zaczęło i skończyło. Gdy któraś grupa wiekowa odstaje, dosyłaj zaproszenia właśnie do niej.
- Przeczytaj wynik na trzech warstwach: krzywa emocji w czasie, odpowiedzi z ankiety, różnice między segmentami. Zapisz trzy konkretne zmiany w montażu.
Co mierzyć w preteście reklamy?
W preteście reklamy mierzysz sześć rzeczy, a każda z nich wymaga innego narzędzia. Twarz pokazuje reakcję w czasie, ankieta pokazuje, co zostało w głowie po materiale. Żadna z tych dwóch warstw nie zastępuje drugiej, o czym szerzej piszę w tekście o tym, czym deklaracje różnią się od reakcji emocjonalnych.
| Miara | Pytanie, na które odpowiada | Jak ją zmierzyć |
|---|---|---|
| Uwaga | Czy widz patrzy do końca? | długie płaskie odcinki neutralności na krzywej, pytanie o zapamiętane sceny, eye tracking w laboratorium |
| Zapamiętanie i powiązanie z marką | Czy widz pamięta, czyja to reklama? | pytanie otwarte „jaka marka?”, potem lista marek |
| Reakcja emocjonalna | Co czuł w danej sekundzie? | analiza mimiki z kamery, krzywa w czasie |
| Zrozumienie | Czy przekaz dotarł tak, jak chciał autor? | pytanie „o czym była ta reklama?” własnymi słowami |
| Wiarygodność | Czy obietnica brzmi prawdziwie? | skala 1 do 5 „wierzę w to, co mówi reklama” |
| Intencja zakupu | Czy widz chce kupić albo sprawdzić produkt? | skala 1 do 5, najlepiej porównana z pomiarem przed materiałem |
Ilu respondentów potrzebujesz?
Do pretestu z analizą mimiki potrzebujesz kilkudziesięciu osób z grupy docelowej na każdy wariant. Punktem odniesienia jest badanie McDuffa, el Kaliouby, Cohna i Picard z MIT (IEEE Transactions on Affective Computing, 2015): 1223 osoby obejrzały 170 reklam przez kamerę internetową w domu, a każdą reklamę obejrzało średnio 72 widzów. Dlaczego tylu:
- Mimika jest rzadka. W tym samym badaniu tylko 54,5% nagrań twarzy miało jakąkolwiek wykrytą ekspresję, więc pojedyncza osoba często nie pokazuje nic.
- Przy 20 osobach jedna osoba to 5% grupy, więc jej mocna reakcja wyraźnie przesuwa średnią. Przy 80 osobach to już tylko 1,25% grupy.
- Jeśli chcesz porównywać segmenty, na przykład kobiety i mężczyzn, każdy segment potrzebuje własnych kilkudziesięciu osób.
- Dwa warianty to dwie osobne grupy, więc liczebność mnożysz przez liczbę wersji.
Jakie pytania zadać po obejrzeniu reklamy?
Po obejrzeniu reklamy zadajesz najpierw pytania bez podpowiedzi, potem z podpowiedzią, a metryczkę na samym końcu. Kolejność chroni wynik zapamiętania: kiedy w pierwszym pytaniu pokażesz listę marek, nie zmierzysz już, czy widz pamiętał markę sam. Zestaw, od którego możesz zacząć:
- „O czym była ta reklama?” (pytanie otwarte, sprawdza zrozumienie)
- „Jaka marka się w niej pojawiła?” (otwarte, sprawdza powiązanie z marką)
- „Która z tych marek była w reklamie?” (lista z kilkoma markami z kategorii)
- „Czy reklama ci się podobała?” (skala 1 do 5)
- „Na ile wierzysz w to, co mówi reklama?” (skala 1 do 5)
- „Jak bardzo jest prawdopodobne, że kupisz ten produkt w ciągu miesiąca?” (skala 1 do 5)
- „Co byś w niej zmienił?” (otwarte, często daje najlepszy materiał do montażu)
Na końcu płeć i wiek, bo po nich podzielisz wyniki na segmenty.
Test monadyczny czy sekwencyjny?
Przy dwóch wersjach spotu wybierz test monadyczny: każdy respondent ogląda tylko jedną wersję, a wersje porównujesz między podobnymi grupami. Test sekwencyjny pokazuje tej samej osobie obie wersje po kolei. Jest tańszy w próbie, ale reklama to materiał z puentą, a druga projekcja tej samej historii nie zaskoczy już tak samo. Różnice między metodami:
- Monadyczny daje czystą reakcję na każdą wersję, bo nic jej nie poprzedza. Kosztuje dwa razy więcej respondentów.
- Sekwencyjny zużywa połowę próby, ale pierwsza obejrzana wersja ustawia punkt odniesienia dla drugiej.
- W teście sekwencyjnym musisz rotować kolejność: połowa grupy widzi najpierw A, połowa najpierw B.
- Sekwencyjny sprawdza się przy wyborze między wieloma wczesnymi pomysłami, na przykład planszami albo hasłami, gdzie puenty nie ma.
Ta sama logika obowiązuje przy opakowaniach, o czym więcej na stronie o badaniu opakowań. Jak ułożyć taki test dla dwóch wersji projektu, pokazujemy w poradniku o teście opakowania A/B.
Jak czytać krzywą emocji w czasie?
Krzywą emocji czytasz w trzech miejscach: w pierwszych sekundach, w momencie pokazania marki i przy puencie. Ta sama średnia z całego spotu wychodzi z reklamy, która rośnie do końca, i z takiej, która traci widza w piątej sekundzie.
- Pierwsze sekundy. Teixeira, Wedel i Pieters (Journal of Marketing Research, 2012) zmierzyli w laboratorium mimikę, wzrok i przełączanie reklam: zaskoczenie skupia uwagę, a o oglądaniu do końca decyduje tempo, w jakim rośnie radość. Płaska, neutralna krzywa na starcie to sygnał do przecięcia otwarcia.
- Moment marki. W badaniu McDuffa szczyt pozytywnej reakcji tuż po pojawieniu się marki częściej szedł w parze ze wzrostem intencji zakupu niż sam uśmiech w dowolnym miejscu spotu.
- Rozkład ujęć marki. Teixeira, Wedel i Pieters (Marketing Science, 2010) pokazali, że kilka krótkich ujęć marki zmniejsza przełączanie bardziej niż jedno długie, przy tym samym łącznym czasie ekspozycji.
- Puenta. Szukasz piku radości albo zaskoczenia w ostatnich sekundach. Jeśli krzywa opada przed packshotem, widz odpada, zanim zobaczy produkt.
- Złość i niesmak. Krótki skok w jednej scenie wskazuje ujęcie do sprawdzenia.

Jak powstaje taka krzywa z nagrania twarzy, wyjaśnia artykuł o facial codingu.
Metody pretestu reklamy: porównanie
Pretest reklamy robi się czterema metodami, które różnią się kosztem, czasem i tym, co w ogóle widzą. Grupa fokusowa i ankieta zbierają to, co ludzie powiedzą o reklamie. Analiza mimiki i biometria w laboratorium pokazują reakcję w trakcie oglądania. Koszt w tabeli jest względny, bez cen, bo te zależą od wykonawcy i próby.
| Metoda | Koszt | Czas do wyniku | Co mierzy | Słabość |
|---|---|---|---|---|
| Grupa fokusowa | średni | tygodnie | opinie, język odbiorców, zrozumienie | mała próba, dominujący uczestnik ustawia rozmowę |
| Ankieta online | niski | dni | zapamiętanie, marka, ocena, intencja | tylko deklaracje, bez informacji, która sekunda zadziałała |
| Analiza mimiki online z kamery | niski do średniego | dni | reakcja emocjonalna w czasie plus ankieta po materiale | wynik zależy od światła i kamery, czyta się go na grupie |
| Laboratorium z biometrią | wysoki | tygodnie | wzrok, przewodnictwo skóry, tętno, mimika | mała próba, sztuczne warunki oglądania, sprzęt i obsługa |
Najczęstsze błędy w preteście reklamy
Najczęstszym błędem w preteście reklamy jest pytanie „czy się podoba” zamiast pytania o markę i przekaz. Lubiana reklama, po której nikt nie pamięta marki, pracuje na konkurencję. Reszta listy:
- Lista marek przed pytaniem otwartym, co psuje pomiar zapamiętania.
- Znajomi z działu marketingu zamiast grupy docelowej.
- Obie wersje spotu pokazane tej samej osobie bez rotacji kolejności.
- Wniosek z krzywej jednej osoby. Pojedyncza twarz pokazuje mało, wynik czyta się na średniej grupy.
- Średnia z całego spotu zamiast przebiegu w czasie.
- Brak informacji dla respondenta, że kamera nagrywa twarz i po co. Zgoda jest częścią badania, szczegóły w tekście o RODO w badaniach z kamerą.
- Test po zakupie mediów, kiedy wynik niczego już nie zmieni.
Jak zrobić pretest w FaceWise
W FaceWise pretest robisz w przeglądarce: wgrywasz spot, wysyłasz link, a respondent ogląda materiał z włączoną kamerą, bez konta i bez instalacji. Twarz jest analizowana co pół sekundy nagrania w siedmiu kategoriach: radość, zaskoczenie, smutek, złość, strach, niesmak i neutralność. Analiza działa na serwerach w Unii Europejskiej, szczegóły w opisie bezpieczeństwa danych.
- wgranie spotu jako MP4 albo MOV albo link do filmu na YouTube,
- metryczkę i pytania, które respondent zobaczy po materiale,
- link i kod QR do wysłania mailem, na Slacku albo na plakacie,
- monitoring na żywo: kto zaczął, kto skończył i ile trwało badanie,
- wykres 7 emocji na osi czasu zsynchronizowany ze spotem, jako średnia grupy albo jedna osoba,
- filtry po płci, wieku i odpowiedziach z ankiety,
- eksport CSV z odpowiedziami i emocjami w czasie, gotowy do Excela, SPSS albo R.

Plan FaceWise to jeden materiał do 5 minut i 200 respondentów miesięcznie za 99 zł netto, szczegóły w cenniku. Wersje A i B robisz więc jako dwa osobne badania na osobnych grupach, na przykład po 100 osób, czyli test monadyczny.

Perspektywa autora: krzywa to mapa montażu
Większość pretestów, które widziałem, kończy się jedną liczbą w rodzaju „wersja B wygrała o 8 punktów”. Uważam, że to marnuje pieniądze wydane na badanie. Wybór wersji to najmniej ciekawa rzecz, jaką pretest potrafi powiedzieć. Krzywa emocji pokazuje, która sekunda gubi widza, a to da się przeciąć w montażowni w godzinę. Wolę zrobić dwa małe testy, przed montażem i po nim, niż jeden duży na gotowym spocie. Pierwszy mówi, co poprawić. Drugi sprawdza, czy poprawka zadziałała.
Paweł
Pokaż spot ludziom przed emisją
Masz animatik, wersję offline albo dwie wersje gotowego spotu? Wgraj materiał do FaceWise, dopisz pytania o markę i przekaz, wyślij link swojej grupie i zobacz krzywą emocji obok odpowiedzi z ankiety. Okres próbny trwa 14 dni i daje pełny pakiet 200 respondentów, więc pierwszy pretest zrobisz za darmo, a płacisz dopiero wtedy, gdy wybierzesz plan.
Źródła
Liczby i wnioski o reakcjach na reklamy w tym tekście pochodzą z trzech recenzowanych prac:
- McDuff D., el Kaliouby R., Cohn J. F., Picard R., „Predicting Ad Liking and Purchase Intent: Large-scale Analysis of Facial Responses to Ads”, IEEE Transactions on Affective Computing, 2015 (1223 osoby, 170 reklam, średnio 72 widzów na reklamę, 54,5% nagrań z wykrytą ekspresją, szczyt reakcji po pojawieniu się marki)
- Teixeira T., Wedel M., Pieters R., „Emotion-Induced Engagement in Internet Video Advertisements”, Journal of Marketing Research 49(2), 2012, s. 144 do 159 (zaskoczenie i radość a uwaga i oglądanie do końca)
- Teixeira T., Wedel M., Pieters R., „Moment-to-Moment Optimal Branding in TV Commercials: Preventing Avoidance by Pulsing”, Marketing Science 29(5), 2010 (31 reklam, prawie 2000 widzów, krótkie powtarzane ujęcia marki)
Najczęściej zadawane pytania
Ile kosztuje pretest reklamy zrobiony samodzielnie?
Plan FaceWise kosztuje 99 zł netto miesięcznie i obejmuje 200 respondentów oraz jeden materiał do 5 minut. Pierwsze 14 dni są za darmo, a respondentów zapraszasz sam.
Ilu respondentów potrzeba do pretestu reklamy?
Celuj w kilkadziesiąt osób z grupy docelowej na każdy wariant. W dużym badaniu McDuffa i współpracowników z 2015 roku każdą reklamę obejrzało średnio 72 widzów.
Czy można zrobić pretest animatika albo storyboardu?
Tak, animatik to zwykły plik wideo, więc testujesz go tak samo jak gotowy spot. Pytaj wtedy głównie o zrozumienie historii i moment pokazania marki.
Ile trwa pretest reklamy online?
Samo badanie zwykle przygotujesz w jeden dzień. Najdłużej trwa zebranie respondentów, a przy gotowej grupie, do której wyślesz link, zajmuje to zwykle kilka dni.
Czy analiza mimiki zastępuje pytania w ankiecie?
Nie zastępuje. Twarz pokazuje, w której sekundzie coś zadziałało, a pytania mówią, co widz zrozumiał, zapamiętał i czy kojarzy markę. Potrzebujesz obu.



